Geschiedenis van het gebied als uitgangspunt
Het belangrijkste vertrekpunt voor deze opdracht ligt in de geschiedenis van het gebied. In de notitie van Martijn Willems en Timo Bralts wordt concreet melding gemaakt van kleine pioniersboerderijen die, na het graven van de zandwetering, op de drooggemaakte gronden worden gesticht. Kleine solitaire boerderijen die buiten de stadsmuren in dit nieuwe gebied een bestaan proberen op te bouwen. Een zwaar bestaan van kleine ‘arme’ boeren die pionieren, dat wordt onder andere duidelijk door de vondsten die bij opgravingen in 2012 worden gedaan. Pionieren en opnieuw beginnen vormen daarmee een directe sprong in de tijd naar de huidige ontwikkeling van het gebied.
De Saksenborgh en het nieuwe beeldvoorstel
Met dit gegeven hebben wij in de eerste gesprekken al een voorzet gedaan met ‘De Saksenborgh’. Een open en transparant bouwsel van robuuste eiken balken waarin, als in een vakwerk, de vorm en constructie van een kleine Saksische boerderij beleefbaar werd gemaakt. Met dit nieuwe voorstel borduren wij inhoudelijk verder op dit uitgangspunt, maar zonder de praktische bezwaren die bij een open beklimbare constructie horen.
Geabstraheerde boerderijvorm in eikenhout
Ook nu staat het verbeelden van een kleine pioniersboerderij centraal. Niet als open balkenconstructie maar als een vrijwel gesloten volume. Een geabstraheerde boerderijvorm opgebouwd uit elementaire volumes alsof het een blokkendoos betreft. Monumentaal en robuust maar tegelijk menselijk van schaal en direct aanraakbaar.
Een sculpturaal boerenerf met zitplekken
Wij willen als het ware een klein boerenerf creëren. In het grondvlak bevinden zich links en rechts twee lage delen op zithoogte als verbrede funderingsvlakken. In het midden worden deze verbonden door een verticaal oprijzend deel dat oogt als een klein schuurtje maar in feite een gestileerde boerengevel vormt met een centrale poort en houten tongewelf. Zo ontstaat een kleine schuilplek in de centrale as van het werk.
De gehele vorm bestaat uit een framewerk dat bekleed wordt met fijn gezaagde eikenhouten planken. Tussen de planken blijft telkens een kleine kier zichtbaar. Dit heeft niet alleen een praktische functie voor ventilatie en afwatering maar zorgt vooral voor een sterke belijning en de uitstraling van een eenvoudige elementaire boerenschuur. Die ritmische belijning laat het geheel als één sculpturale vorm functioneren.
Van het ene zitgedeelte via het centrale geveldeel naar het andere zitgedeelte loopt de houten bekleding ononderbroken door. Er ontstaat een evenwichtige symmetrie al verschillen de uiteinden van vorm. Eén zijde verbreedt zich in een L-vormig zitvlak terwijl de andere zijde eindigt in een verhoogd deel op statafelhoogte.
Architectuur en kunst in de openbare ruimte
De boerderijvorm is sober en bijna grafisch opgebouwd. De eiken planken ogen stevig en stoer en passen vanzelfsprekend binnen het karakter van een buitengebied. Tegelijk ontstaat door de menselijke schaal en de open toegankelijkheid een kunstwerk dat uitnodigt tot gebruik en ontmoeting in de openbare ruimte.
Sharpei pup als sculpturaal element op het erf
Het is niet onze bedoeling om een levenloze ruïne van een pioniersboerderij te maken. Op deze erven was volop leven en werd hard gewerkt. Buiten de stadsmuren moesten bewoners zichzelf zien te redden. Daar hoorden ook honden bij die het erf bewaakten en bezoekers ontvingen.
Ook op ons erf verschijnt daarom een hond. Op de rand van het verbrede zitvlak zit een uit de kluiten gewassen Sharpei-pup nieuwsgierig de omgeving af te speuren. Met zijn vele huidplooien hangwangen en zachte uitstraling oogt hij vriendelijk en toegankelijk maar de Sharpei is van oorsprong een echte waakhond.
De pup wordt ambachtelijk gehakt uit samengesteld eikenhout. Robuust uitgevoerd met zichtbaar gelaten sporen van de houtbewerking.
Oude eikenboom als symbool van geschiedenis en groei
Op het erf staat daarnaast het restant van een oude boom. Een geschilde eiken stam met afgeknotte takken. Hoewel kaal krijgt ook deze boom een sculpturale bewerking.
Uitgangspunt is een bestaande oude eiken stam die waar nodig wordt aangevuld met verlijmde eiken delen. Vanuit die basis werken wij beeldhouwend naar een eindvorm toe. Juist de sporen van guts en beitel blijven zichtbaar en geven het werk een doorleefde en ambachtelijke uitstraling.
De boom refereert aan geschiedenis en vergankelijkheid maar tegelijk aan groeikracht en een nieuw begin van deze buurt.
Ambachtelijke houtbewerking en zichtbare beitelsporen
De gebeeldhouwde onderdelen vormen een contrast met de strakke boerderijvorm. Hoewel uitgevoerd in hetzelfde materiaal krijgen zij door de detaillering en zichtbare guts- en beitelsporen een rijkere en klassiekere uitstraling. De verschillende sculpturale elementen versterken elkaar daardoor inhoudelijk en visueel.
Monumentale erfkunst met menselijke schaal
Tegenover de oude doorleefde boom staat de jonge Sharpei-pup als symbool van nieuw leven en toekomst. De combinatie van architectuur sculptuur en erf verwijst naar de geschiedenis van pionierende boeren maar verbindt die tegelijkertijd met de ontwikkeling van een nieuwe woonomgeving.
