Kunstproject Totempalen Kerkenbosch Zeist; een beeldvoorstel.
Aanleiding voor het kunstproject Totempalen Kerkenbosch is de herinrichting en revitalisatie van de wijk Kerkenbosch in Zeist. Er zijn voor deze stedenbouwkundige ingreep verschillende bestaande bomen gerooid. Een deel van de stammen die daarvan overgebleven zijn, is gebruikt bij de inrichting van de openbare ruimte. Deze kunstopdracht is er op gericht om met nog resterende stammen een zestiental totempalen verspreid over het campusgebied te realiseren. Het is de bedoeling om met kleurgebruik, toevoegingen en/of houtbewerking te komen tot geheel eigentijdse totempalen. In de kern is de opdracht er op gericht om een vernieuwde identiteit aan het gebied en z’n gebruikers te geven, routing en markering te creëren om zo de verschillende domeinen te onderscheiden.
Kerkenbosch
Wij waren onder de indruk van het stedenbouwkundig plan voor de herontwikkeling van deze wijk, vooral tijdens ons bezoek en rondgang door de wijk zien wij een bijzondere kwaliteit. Ook in het materiaal gebruik bij de inrichting van de openbare ruimte is die kwaliteit zichtbaar. Dit alles maakt dat deze wijk op een bijzondere manier is ingepast in de omgeving.
Het ontwerp van het openbaar groen, met de ontwikkeling van ‘groene vingers’ die als vertakkingen door de wijk lopen, met zichtlijnen en verbindingen tussen de verschillende delen in de wijk, maken van het wonen en werken in deze wijk tot een verblijven in een bos. Hoe nieuw en fris deze wijk ook is, in het ervaren is er een sterke mate van authenticiteit en vanzelfsprekendheid. Deze wijk is met gevoel en respect voor de bestaande omgeving en het bos herontwikkeld. Dat maakt het bos voelbaar en doet de naam van de wijk, ‘Kerkenbosch’, eer aan. Het authentieke bos als natuurlijke habitat. Het is voor ons eigenlijk onontkoombaar om dat gegeven niet als uitgangspunt voor ons beeldvoorstel te gebruiken.
Totempalen
Het oorspronkelijke gebruik van totempalen is vooral te vinden bij de indianenstammen van Noordwest Amerika. In betekenis is de totempaal vooral gelieerd aan een clan, stam of familiesymbool, worden territorium grenzen aangegeven en is het gebruik om een bijzondere gebeurtenis of ‘heilige’ plek te markeren en te benadrukken. Vanuit de cultuur van een ‘natuurgodsdienst’ worden in de totempaal op symbolische wijze dieren en andere elementen uit de natuur verbeeld. In ons voorstel voor Kerkenbosch is het authentieke bos leidend, daarin vinden wij ook de aansluiting met het oorspronkelijke gebruik en betekenis van totempalen.
Het bos als aanleiding om onze directe leefomgeving te ontdekken. Het bos dat groeit en veranderd met de seizoenen, maar ook blijvende elementen in zich verbergt. Een bos dat net zo sprookjesachtig is, als dat het reëel kan zijn. Maar vooral een bos dat leeft met bijzondere en soms onverwachte bewoners. Vooral de jonge opgroeiende doelgroep die de Campus bevolkt oriënteert zich op de wereld. Daarvoor kun je natuurlijk ver weg kijken, maar in onze ogen is het minstens zo belangrijk dat er binding ontstaat met de directe leefomgeving. De verwevenheid van Kerkenbosch met het bos willen wij daarin manifest maken. Daarmee wordt de Campus een plek waar net zo gemakkelijk grote avonturen verborgen liggen. Deze totempalen leiden er toe anders naar het bos te kijken en ons te realiseren dat de magie van de wereld ook om ons heen ligt.
Fabulous Forest
Voor elk van de zestien totempalen hebben we een element verbeeld uit het Nederlandse bos. Die elementen zijn een aantal gronddieren, vogels, min of meer een groep reptielen en een kleine selectie van de algemene bosflora. Het is een algemene doorsnede van wat je in het Nederlandse bos kunt vinden of tegenkomen. Sommige elementen/bosbewoners zijn aansprekend en spectaculair om tegen te komen. Sommigen heel aai en knuffelbaar. Andere zie je wellicht snel over het hoofd, zijn zelfs zeldzaam of ronduit eng. Maar allemaal maken ze deel uit van onze eigen bosgemeenschap en zijn onderdeel van onze leefomgeving. Ook in Kerkenbosch!
VOS ‘ fox tales ’
PADDESTOEL ‘ magic mushroom ‘
REE ‘ oh deer ‘
EEKHOORN ‘ nible nible on the spot ‘
KIKKER ‘ frog byte ‘
EIKENBOOM ‘ old man’s oak ‘
KRAAI ‘ counting crow ‘
SALAMANDER ‘ slender salamender ‘
DUIF ‘ pigeon in the house ‘
KONIJN ‘ rabbit in the hole ‘
SLAK ‘ sly me snale ‘
BRAAM ‘ blackberry hill ‘
DENNENBOOM ‘ oh tannenbaum ‘
UIL ‘ w’ owl ‘
ADDER ‘ mystic adder ‘
HAVIK ‘ hawk eye ‘
Elke totem verbeeld één element uit het bos, één uniek symbool. Zo worden alle plekken afzonderlijk gemarkeerd met een geheel eigen identiteit. Tegelijkertijd is er door het inhoudelijke context en een gelijkvormige uitvoering, een groot onderling verband. Zo ontstaat er herkenning en creëren we een routing.
Vormtaal
Wij hanteren voor de verbeelding van de onderwerpen een heldere en herkenbare beeldtaal; we gaan naar een gestyleerde uitwerking die neigt naar het cartoonachtige. We zullen het beeld vormen in twee platte vlakken, die we haaks op elkaar verwerken. In de basis is er een wat breder opgezet ‘lijf’-vlak met haaks daar bovenop geplaatst een soort van ‘hoofd’-vlak. We werken met sterke heldere contouren met insneden en uitsparingen in het vlak, daar waar nodig versterken we de detaillering met kleurnuances om het onderwerp zo herkenbaar mogelijk te laten zijn. De contouren zijn sterk, omdat ons zogenaamde platte vlak niet dun is. Een in verhouding opgewerkte dikte zorgt voor een duidelijke zijkant. Die zijkant werkt, door bijvoorbeeld schaduwwerking, sterk mee in het beeld en geeft er een dimensie van diepte aan.
In het centrum van het beeld is er een meeverwerkte buisvorm, in min of meer de diameters van de beschikbare stammen van de Kerkenboschbomen. We plaatsen dit beeld, als een optopping, boven op de op locatie geplaatste stammen. Door de focus aan de bovenzijde van de stam en de haaks op elkaar geplaatste vlakken ontstaat op een zekere heraldieke manier een associatie met een richtingwijzer. Het is duidelijk dat we voor onze totempalen vooral kiezen voor een toevoeging aan de boomstammen en vrijwel niet voor het bewerken van de stammen. Het materiaal dat we gebruiken is bovendien een op de vorm aangebracht epoxylaminaat. Deels is deze werkwijze ingegeven door een kostentechnisch aspect, maar we doen dit vooral omdat we echt naar een geheel eigentijds en houdbare totempaal streven.
Gemeenschappelijke identiteit
Wij hebben er niet voor gekozen om de individuele identiteit van de gebruikers als markering te gebruiken of er in te verwerken. We hebben vooral de afzonderlijke plekken gemarkeerd en van een eigen identiteit voorzien binnen een overkoepelend beeldconcept. Als in een verhaal met 16 verschillende hoofdstukken. In het dagelijks gebruik zullen daardoor de verschillende totems als bakens in de routing, als verwijzing en duiding of gewoon als hang of chill-out plek aangemerkt kunnen worden. Het onderscheidt ligt bij de plekken. Dat onderscheidt is er niet ten aanzien van de onderlinge gebruikers, daarin is juist een grote mate van gelijkwaardigheid. De aansluiting bij de identiteit van de afzonderlijke gebruikers ligt bij de keuze van een voor iedereen toegankelijk en invoelbaar onderwerp. In een aansprekende en hedendaagse uitvoering. Ons voorstel is er op gericht om juist de grote samenhang in het gebied en op de Campus te weerspiegelen. Daarmee benadrukken wij de wijk en de campus als een gemeenschap. De omgeving die wij delen, waarin wij leven, werken en opgroeien, dat is het gemeenschappelijke dat ons verbind, dat is het verhaal van Kerkenbosch.
