Ontwerp Kunsttoepassing voor ‘De Kijkers’ Malburgen
We zijn blij dat wij voor het appartementencomplex ‘De Kijkers’ aan de Whemerdreef een concreet beeldvoorstel kunnen voorleggen.
In een eerder stadium in het proces hebben wij een beeldvisie aan u gepresenteerd en deze visie ligt dan ook ten grondslag aan dit beeldvoorstel. De genoemde beeldvisie hebben wij geschreven vanuit de opdrachtformulering, waarin de thema’s natuur en ruimtebeleving, spiegeling, transparantie, water en lucht worden genoemd. Naast deze thema’s spelen ook het stedelijk ontwerp, de architectuur, de locatie en de omgeving een belangrijke rol. Met dit geheel en de mogelijkheden die wij daarvoor zien, kwamen wij in de beeldvisie tot een aantal uitgangspunten.
Ontwerp Kunsttoepassing voor ‘De Kijkers’ Malburgen, vervolg
Wij hebben in de visie gezegd dat we ons vooral willen richten op het verbeelden van een verbindend element op verschillende vlakken: een verbinding tussen mens en omgeving, mens en natuur, het gebouw en de lucht en tussen water en land. En dat wij die verbinding vooral willen vertalen in een menselijk gebaar. Een gebaar dat past bij onze beeldtaal en waarin, hoe klein dan ook, actief en herkenbaar een interactie besloten ligt.
Heel concreet hebben wij in de visie ook de plek genoemd waar wij het kunstwerk willen positioneren: aan de bovenrand van het gebouw, strak op de daklijst. De reden daarvoor is om een helder silhouet te creëren en het kunstwerk te verzelfstandigen van het gebouw. Daarnaast kiezen wij deze plek vooral ook om zichtbaarheid, markering en oriëntatie te bewerkstelligen.
Nu we daadwerkelijk met een beeldvoorstel komen, zijn we – meer nog dan tijdens het schrijven van de visie – gaan beseffen dat een beeld op deze daklijst zich ook letterlijk op het snijvlak tussen verstedelijking en natuur bevindt. Juist op dit grensvlak, deze scheidslijn, kan een kunstwerk werkelijk een verbinding maken.
‘Birdman’
Het kunstwerk dat wij voorstellen is een bronzen sculptuur waarin een tweetal ‘acteurs’ figureren: een manfiguur en een aalscholver. De man staat niet alleen recht op de daklijst, maar ook echt op het randje. Zijn armen zijn naar voren gestrekt en in zijn houding lijkt hij daardoor een beetje naar voren te neigen. Met beide handen houdt hij stevig een tak vast die een flink stuk vooruit steekt. Op het einde van die tak zit een aalscholver in de typerende houding voor het drogen van de vleugels.
Man en vogel zijn volkomen op elkaar gericht; ze kijken elkaar aan. Er is een zichtbare wederzijdse aandacht en dat maakt het contact tussen beide intens en direct. Sterker nog: de manfiguur heeft zich zó vereenzelvigd met de vogel dat zijn hele lichaam gehuld is in een verenhuid. Niet dat er letterlijk veren zichtbaar zijn; de huid is daar vooral een sculpturale impressie van. Een huid met streken en vegen, met diepte en gelaagdheid.
Deze figuur staat niet alleen hoog, maar ook volop in de wind. De indruk van dynamiek en beweging die dat in een los verenpakket oplevert, is zichtbaar in deze huid. Dit gaat verder dan een man met een pak van veren. Het lijkt erop dat de manfiguur zich met heel zijn wezen de identiteit van de vogel probeert eigen te maken.
Over het gehele beeld is een gelijkmatig verdeelde kleurstelling aangebracht: een overwegend rood patina, met in de diepere delen een donkerder toon. Deze enkele kleur benadrukt de intentie tot eenwording die uit de figuren spreekt.
Verbinding
Hoe ongebruikelijk deze scène ook lijkt, het oogt op een bepaalde manier vanzelfsprekend. Deels komt dat doordat beide figuren in maatvoering overeenkomen met de werkelijkheid zoals we die kennen. Maar het komt ook doordat het beeld de aandacht in zichzelf legt. De focus gaat als vanzelf naar wat er tussen de twee figuren gebeurt.
Zij gaan volledig in elkaar op, alsof zij zich enkel in dit moment bevinden. Maar wat speelt er tussen hen? Probeert de man de aalscholver te verjagen, of biedt hij juist een rustplek? Zijn zij concurrenten of is er sprake van een ritueel?
Wanneer je de manfiguur, met zijn verenhuid, ziet als een transformatie, krijgt Birdman het karakter van een sjamaan. De houding van de aalscholver krijgt dan iets bezwerends. Mogelijk is hier sprake van een ritueel waarin mens en natuur op een nieuwe manier samenkomen. Misschien zijn het juist dit soort verbeeldingen die in deze tijd nodig zijn.
Evenwicht
Dat er in het beeld een eigen werkelijkheid heerst, blijkt ook uit de positie van Birdman. Zo balancerend op de rand is niet alleen spannend, maar bijna onmogelijk. Met iets te veel gewicht voorbij de rand ontstaat een miraculeus evenwicht.
Dit evenwicht wordt subtiel weergegeven en oogt vanzelfsprekend, mede doordat de figuren er zelf geen aandacht aan lijken te geven. Deze spanning maakt het beeld voelbaar. Het zoeken naar evenwicht sluit aan bij het rituele aspect en verwijst naar hoe wij ons als mens tot onze omgeving verhouden.
Zichtbaarheid
De noordwestgevel van De Kijkers vormt de kop van het project. Hoewel het beeld bescheiden is binnen het budget, heeft het een grote attentiewaarde. Door silhouet, kleur en positie presenteert het zich vanzelf.
Het gebouw fungeert als podium. Tegen de lucht geplaatst staat het beeld altijd in het licht en trekt het de aandacht, juist doordat het zich net buiten het ‘kader’ van de gevel bevindt.
Malburgen
Tijdens het traject spraken wij met bewoners uit de wijk Malburgen. In plaats van verhalen haalden wij vooral een besef op: in een wijk met zoveel diversiteit is sociaal bindend vermogen essentieel.
Het beeld sluit hierbij aan. Het toont een gebaar van toenadering, van reiken naar de ander. Het vraagt aandacht, inspanning en de wil om te verbinden. Het is geen expliciete boodschap, maar een herkenbare intentie.
