Kunstopdracht Rotonde Wakkerendijk Eemnes
De Vogelwachters
Aanleiding en opgave
De aanleiding voor deze kunstopdracht is de aanleg van een rotonde op de T-kruising van de N221, de Wakkerendijk en de afrit van de A1.
Deze kruising vormt een belangrijke toegangsweg met een groot aantal verkeersbewegingen. De aanleg van de rotonde is primair bedoeld om de verkeersveiligheid te verbeteren. Tijdens het participatietraject kwam vanuit bewoners de wens naar voren om deze plek niet alleen functioneel in te richten, maar ook te verrijken met een kunstwerk.
In de opdrachtformulering zijn zowel technische randvoorwaarden als inhoudelijke aanknopingspunten meegegeven. Op basis van locatiebezoek, gesprekken met bewoners en een uitgebreide briefing – onder andere bij de historische kring van Eemnes – hebben wij onze uitgangspunten bepaald.
Monumentaal polderlandschap
Binnen de inhoudelijke aanknopingspunten hebben wij gekozen voor het landschap als vertrekpunt, en dan specifiek het weidelandschap van de Eemnesserpolder.
Dit historische polderlandschap, ontstaan in de middeleeuwen, is uitzonderlijk goed bewaard gebleven. De openheid, de structuur en de authenticiteit maken het tot een van de meest kenmerkende weidelandschappen van Nederland.
Ten oosten van de Wakkerendijk is dit landschap in volle kwaliteit zichtbaar. In onze ogen vormt dit het belangrijkste visitekaartje van Eemnes – en daarmee ook van deze plek.
De rotonde als entree
Wij zien de rotonde als meer dan een verkeerskundige ingreep.
Het is een entree naar Eemnes, maar ook naar de omliggende regio (Baarn en Soest). Met het toevoegen van een kunstwerk ontstaat de kans om deze plek een herkenbaar en onderscheidend karakter te geven.
Waar de rotonde bedoeld is om verkeer te vertragen, willen wij dat gevoel versterken. Niet door drukte toe te voegen, maar juist door rust en aandacht in het beeld te brengen.
Beeldidee: rust in beweging
Het uitgangspunt voor het beeld is een helder en leesbaar verhaal.
In de dynamiek van het verkeer introduceren wij een moment van vertraging. Een beeld dat niet schreeuwt, maar aanwezig is. Dat niet verstoort, maar uitnodigt tot kijken.
Eenvoud en herkenbaarheid spelen daarin een belangrijke rol.
Het beeldvoorstel – De Vogelwachters
Het beeld bestaat uit een sculpturale groep van drie figuren.
Centraal zit een man op een geometrisch krukje. Aan weerszijden, iets naar achter geplaatst, bevinden zich twee grutto’s. Alle drie zijn ze op schaal vergroot en vormen samen een hechte compositie.
De totale hoogte van het beeld bedraagt circa drie meter.
Houding en karakter
De man zit ontspannen, met een open houding.
Hij houdt een verrekijker voor zijn ogen en kijkt aandachtig over het landschap. Zijn houding heeft iets nonchalants, bijna zelfverzekerds. Alsof hij zich volledig op zijn gemak voelt in deze omgeving.
De grutto’s flankeren hem. Ook zij kijken in dezelfde richting, alsof ze deelnemen aan hetzelfde moment van observatie.
Mens en natuur
In dit beeld staat de relatie tussen mens en natuur centraal.
De grutto’s zijn niet klein of ondergeschikt, maar op menselijke schaal gebracht. Eén van de vogels is zelfs even hoog als de man. Hierdoor ontstaat een gevoel van gelijkwaardigheid.
Ze delen dezelfde blik, hetzelfde landschap en hetzelfde moment.
De rol van het zitelement
Alle figuren zitten op een geometrisch vormgegeven krukje.
Dit element verwijst naar het weidepaaltje, waar vogels vaak op zitten om hun omgeving te overzien. Tegelijkertijd maakt de vorm een verbinding met de geometrie van het landschap en de rotonde zelf.
De vorm doet ook denken aan een zandloper – een subtiele verwijzing naar tijd en geschiedenis.
Een alledaagse scène
Het beeld heeft iets herkenbaars en alledaags.
Een man die kijkt. Vogels die aanwezig zijn. Een moment van rust. Juist door die vanzelfsprekendheid ontstaat een sterke verbinding met de plek.
Het beeld maakt de rotonde eigen. Het creëert een kleine wereld binnen de grotere dynamiek van het verkeer.
Schaal en werking
De schaal van het beeld is bewust groter dan het alledaagse.
Hierdoor wordt het zichtbaar vanuit verschillende richtingen en krijgt het een duidelijke aanwezigheid. Tegelijk brengt deze schaal een lichte vervreemding met zich mee, waardoor het beeld blijft intrigeren.
Het beeld fungeert als oriëntatiepunt en versterkt de leesbaarheid van de rotonde als plek.
De rotonde als plek
Door het toevoegen van herkenbare figuren krijgt de rotonde een menselijk karakter.
Het wordt geen anonieme verkeersruimte, maar een plek met een eigen identiteit. Een plek waar je wordt ontvangen. Waar je even deel wordt van een scène.
Dit geeft de rotonde een bijna huiselijke kwaliteit en maakt het tot een echte entree van Eemnes en de regio.
Betekenis en beleving
Midden in de hectiek van het verkeer klinkt in dit beeld een ander geluid.
Een geluid van rust, aandacht en vertraging.
Het nodigt uit om te kijken – al is het maar voor een moment.
